این پیش‌نشست با سخنرانی دبیر علمی کنگره، خانم دکتر میترا صمیعی (عضو هیئت‌علمی دانشگاه علامه‌ طباطبایی) شروع شد، سپس دبیر نشست به تشریح و تبیین اهمیت «تغييرشناسي در عصر ديجيتال» پرداخت و ديدگاه‌هاي مختلف دربارۀ گونه‌شناسي تغيير را متناسب با ويژگي‌هاي دوران انقلاب صنعتي چهارم (عصر ديجيتال) بيان كردند.

دكتر اميني بر اين باور بود كه يكي از پيش‌نيازهاي ورود به تحول ديجيتال، شناخت مفهوم تغيير است. بر همين اساس ايشان ابعاد مفهوم «تغيير» را به صورت زير بيان كردند:

• تغيير، حركت از يك حالت به حالت ديگر است؛

• تغيير، مبدأ (وضع موجود) و مقصد (وضع مطلوب) دارد؛

• تغيير، جهت دارد؛

• تغيير، سرعت و شتاب دارد؛

• تغيير، رو به جلو و سازنده است؛

• تغيير، وابسته به زمان و مكان است؛

• تغيير، وابسته به بافت (Context) است؛

• تغيير، شعاع و عمق اثرگذاري دارد؛

• تغيير، پيامد و نشانه دارد؛

• تغيير، نيازمند نهادينه‌سازي است؛

ايشان تغييرات را در يك طيف تغيير تدريجي تا تغيير راديكالي تقسيم‌بندي كردند و تأكيد داشتند كه از لحاظ نظري، منظور از مفهوم «تغيير» در تحول ديجيتال، يك تغيير برنامه‌ريزي شده راديكالي است كه بر مبناي فناوري‌هاي ديجيتال، كل اركان يك سازمان را تحت پوشش قرار مي‌دهد. در اين نگاه، تحول ديجيتال به معناي بر هم زنندگي ديجيتالي تفسير مي‌شود.

 اما از لحاظ عملياتي معمولاً منظور از مفهوم «تغيير» در تحول ديجيتال، يك تغيير برنامه‌ريزي شده تدريجي است كه بر مبناي فناوري‌هاي ديجيتال بوده و براي پيش‌برد خود نيازمند داستان‌هاي موفقيت زودبازه در گوشه‌اي از سازمان است ولي هدف غايي آن، اصلاح كل اركان سازمان است. در اين نگاه تحول ديجيتال به معناي توسعه ديجيتال تفسير مي‌شود.

در ادامه دکتر مرشدي ضرورت شناخت مفهوم «تغيير» را در سه دورۀ تاريخي زير بررسي كردند:

• دورۀ توليد انبوه (Mass Production): كه منظور دوران انقلاب صنعتي دوم است كه در آن دوران تأكيد بر مديريت عملكرد و كيفيت بود.

• دوره سفارشي‌سازي انبوه (Mass Customization): كه منظور دوران انقلاب صنعتي سوم است كه در آن دوران تأكيد بر مديريت استراتژيك بود.

• دوره ابر-شخصي‌سازي (Hyper-Personalization): كه منظور دوران انقلاب صنعتي چهارم يا عصر ديجيتال است كه تأكيد بر تحول ديجيتال در سازمان‌ها با محوريت تجربه ديجيتال ذي‌نفعان كسب و كار سازمان است.

ايشان در ادامه چند نكته مهم دربارۀ تحول ديجيتال را بيان كردند:

• تحول ديجيتال بيش‌تر دربارۀ استراتژي است و سپس تكنولوژي!

• تحول ديجيتال بيش‌تر دربارۀ مديريت تغيير است و سپس تكنولوژي!

• تحول ديجيتال يك «تغيير مدل‌محور» (Model-Driven Change) است! در همين راستا، مدل‌هاي مختلف تحول ديجيتال مطرح شد براي نمونه مي‌توان به مدل‌هاي نقشۀ ‌راه تحول ديجيتال از دو منظر زير اشاره كرد: (1) مدل‌هاي ذهني همچون مدل 5 بعدي راجرز شامل بعد مشتري، بعد رقابت، بعد ديتا، بعد نوآوري و بعد ارزش؛ (2) ‌مدل‌هاي الگوريتمي همچون مدل 5 مرحله‌اي شالمو شامل مرحله واقعيت ديجيتال، مرحله روياي ديجيتال، مرحلۀ پتانسيل ديجيتال، مرحلۀ تطابق ديجيتال و مرحلۀ پياده‌سازي ديجيتال.

در ادامه، دكتر مرشدي و دكتر اميني، «تغيير در ابعاد سلامت سازمان» و «تغيير در ابعاد عملكرد سازمان» را  با استناد به كتاب Beyond Performance 2.0 مورد بررسي قرار دادند. تغيير در بعد عملكرد سازمان (Performance)، بر جنبه‌هاي مالي و عملياتي سازمان همچون سودآوري و كاهش هزينه‌هاي سازماني كه براي ذي‌نفعان و سهام‌داران سازمان مهم هستند، تأكيد دارد و  تغيير در بعد سلامت سازمان (Health)، بر جنبه‌هاي نرم سازماني همچون انگيزش سازماني، مسئوليت‌پذيري و مراتب پاسخگويي، نوآوري، همكاري و تعاون و برون‌گرايي، تمركز دارد. همچنين در همين راستا، مدل 5A شركت مكنزي مطرح شد. مدل 5A مكنزي شامل مراحل زير است:

1. مرحله آرزو كردن (Aspire): مي‌خواهيد به كجا برويد؟

2. مرحله ارزيابي كردن (Assess): براي جايي كه مي‌خواهيد برويد چگونه آماده هستيد؟

3. مرحله معماري كردن (Architect): براي اينكه به آن‌جا برسيد مجبوريد چه كاري بكنيد؟

4. مرحله اقدام كردن (Act): اين سفر را چگونه مديريت مي‌كنيد؟

5. مرحله پيشرفت كردن (Advance): چگونه فرايند بهبود مستمر را دنبال مي‌كنيد؟

تطبق جدول زير تقاطع ميان مراحل مدل 5A و ابعاد مختلف تغيير از منظر مكنزي تشريح شد:

در نهايت، مباحث اين پيش‌نشست با بررسي گونه‌شناسي تغيير در 9 شاخص سلامت سازماني (OHI) از منظر مدل 5A مكنزي جمع‌بندي شد:

• جهت‌دهي راهبردي: شامل چشم‌انداز مشترك، شفافيت استراتژيك، و درگير كردن كاركنان؛

• هماهنگي و كنترل: شامل مرور عملكرد افراد، مديريت عملياتي، مديريت مالي، استانداردهاي حرفه‌اي، و مديريت ريسك؛

• نوآوري و يادگيري: شامل نوآوري بالا به پايين، نوآوري پايين به بالا، تسهيم دانش، اخذ ايده‌هاي خارجي؛

• رهبري: شامل رهبري آمرانه، رهبري مشورتي، رهبري حمايتي، رهبري چالشي؛

• انگيزش: شامل ارزش‌هاي معني‌دار، رهبران الهام بخش، فرصت‌هاي حرفه، انگيزه‌هاي مالي، پاداش‍‌ها و قدرداني؛

• محيط كار: شامل محيط باز و معتمد، شفافيت عملكردي، ديسپلين‌هاي عملياتي، خلاقيت و كارآفريني؛

• قابليت‌ها: شامل جذب استعداد، توسعه استعداد، قابليت‌هاي مبتني بر فرايند، تجربه برون‌سپاري؛

• مسئوليت‌پذيري و پاسخگويي: شامل شفافيت نقش‌ها، قراردادهاي عملكرد، مديريت پيامدها، مالكيت شخصي؛

• برون‌گرايي: شامل مشتري‌مداري، بينش رقابتي، شراكت‌هاي تجاري، حكمراني و روابط اجتماع؛

در بخش پایانی پیش‌نشست، دکتر اميني به بیان خلاصه‌اي از مباحث مطرح شده در اين رويداد، تعاملات ميان تحول ديجيتال، تغييرشناسي و علم اطلاعات را بيان كردند. در پایان این برنامه، به پرسش‌های حاضرین پاسخ داده شد.

گزارش: دکتر مصطفی امینی، دبیر پنل نوآوری و فن‌آوری‌های نوظهور

لینک نشست ضبط شده:

https://learning.ilisa.ir/p559x6sdt49z