نشست سواد اطلاعاتی و علم باز با عنوان سواد اطلاعاتی و علم باز: پیوندی ناگسستنی برای آینده پژوهش در روز چهار‌شنبه چهارم آذر از ساعت 9:15 تا 10:45 در تالار فرهنگ سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود.
تحولات سریع در تولید و انتشار دانش، نظام پژوهش را به سمت علم باز سوق داده است؛ رویکردی که با تأکید بر دسترسی آزاد، شفافیت فرایند پژوهش، داده‌های باز و امکان استفاده مجدد از یافته‌ها، به دنبال گسترش مشارکت و ارتقای کیفیت پژوهش است. بااین‌حال، دسترسی آزاد به اطلاعات به‌تنهایی کافی نیست و پژوهشگران برای مشارکت مؤثر در علم باز، باید از مهارت‌های جست‌وجو، ارزیابی انتقادی منابع، مدیریت داده‌های پژوهشی و رعایت اخلاق پژوهش و حقوق مالکیت فکری برخوردار باشند. از این منظر، سواد اطلاعاتی و سواد داده‌ای از پیش‌نیازهای اساسی تحقق علم باز به شمار می‌روند. در این زمینه، نقش کتابخانه‌های دانشگاهی و نهادهای آموزشی در آموزش و مشاوره، مدیریت داده‌ها و ترویج انتشار آزاد نیز بررسی خواهد شد.
از دیگر محورهای پنل، تبیین الزامات طراحی برنامه درسی «استفاده درست از اطلاعات» بر پایه مدل یکپارچه سواد اطلاعاتی و رفتار علمی در عصر هوش مصنوعی است. این برنامه با هدف آماده‌سازی فراگیران برای استفاده انتقادی، اخلاقی و مؤثر از اطلاعات، در هفت حوزه مفهومی، ساختاری، آموزشی، بستری، فناورانه و اخلاقی، ارزشیابی و سازمانی و سیاست‌گذاری بررسی می‌شود. ادغام سواد هوش مصنوعی، دسترسی عادلانه به فناوری، آموزش مبتنی بر مسائل واقعی، ارزشیابی عملکردی و حمایت نهادی از مهم‌ترین الزامات این چارچوب خواهند بود.
همچنین، نقش متخصصان اطلاعات در گذار به علم باز، از مدیریت منابع تا رهبری راهبردی دانش، مورد توجه قرار خواهد گرفت. در این بخش، مسئولیت کتابداران و متخصصان اطلاعات در مدیریت داده‌های پژوهشی، آموزش سواد داده، استانداردسازی انتشار، رعایت اخلاق و حمایت از دسترسی آزاد بررسی می‌شود. در کنار این موضوع، چالش‌هایی مانند حفظ حریم خصوصی، حقوق مالکیت فکری، امنیت داده‌ها و کمبود زیرساخت‌ها نیز مطرح خواهد شد.
این پنل با تأکید بر پیوند میان سواد اطلاعاتی، سواد هوش مصنوعی و علم باز، به دنبال تبیین نقش آموزش، سیاست‌گذاری و متخصصان اطلاعات در فراهم‌کردن زمینه استفاده مسئولانه و عادلانه از دانش است؛ رویکردی که می‌تواند به کاهش شکاف اطلاعاتی، افزایش شفافیت پژوهش و تقویت نوآوری علمی کمک کند.
اعضای نشست:
دکتر مژده سلاجقه، دبیر نشست و عضو هیئت علمی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه شهید باهنر کرمان
دکتر مریم نظری، پژوهشگر سواد اطلاعاتی
دکتر سیدمهدی حسینی، عضو هیات علمی گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه کردستان
دکتر مریم زرقانی، مدیریت اطلاع‌رسانی پزشکی، معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی همدان
زمان برگزاری: چهار‌شنبه چهارم آذر از ساعت 9:15 تا 10:45
مکان: تالار فرهنگ